fbpx

Ból pleców. Diagnoza. Leczenie.

with Brak komentarzy

Zespoły bólowe kręgosłupa lędzwiowo- krzyżowego (lowe back pain) – to bóle w okolicy lędźwiowo-krzyżowej. Bóle te lokalizują się w dole pleców. Mogą również promieniować do jednej lub obydwu kończyn. Występują w sposób stały lub pojawiają się okresowo. W Polsce na ból pleców skarży się ok. 70% populacji. Natomiast ból w dole pleców odczuwa 44% Polaków. Promieniowanie wzdłuż kończyn dolnych towarzyszy 25-57% wszystkich bólów okolicy lędźwiowo-krzyżowej.

Ból pleców- 5 ważnych informacji:

Zanim przejdziemy do szczegółowego omówienia przyczyn bólów pleców, poznaj 5 najważniejszych faktów.

Przyczyny przewlekłego bólu w dole pleców z promieniowaniem do kończyny dolnej.

Badania wskazują, ze najczęściej przyczyna ma charakter mechaniczny i prowadzi do przeciążania w obrębie kręgosłupa.

Zespoły bólowe kręgosłupa L-S z promieniowaniem do kończyny dolnej możemy podzielić na bólekorzeniowe i rzekomokorzeniowe .

Bóle pleców rzekomokorzeniowe

Zmiany o charakterze rzekomokorzeniowym najczęściej wiążą się z dysfunkcją w układzie mięśniowo-szkieletowym.

Ból rzekomokorzeniowy promieniuje wzdłuż kończyny dolnej. Jednakże, źródłem bólu są struktury inne niż korzeń nerwowy. Takie jak:

  • staw krzyżowo-biodrowy 16–30% Najczęstsza przyczyna bólu w odcinku lędźwiowo -krzyżowym.
  • stawy międzywyrostkowe kręgosłupa 27-31%
  • staw biodrowy 12%

Ból promieniuje wzdłuż kończyny dolnej w związku ze wspólnym przebiegiem szlaków neuronalnych odpowiedzialnych za unerwienie tych struktur. W konsekwencji dolegliwości bólowe lokalizują się w miejscu innym niż sama struktura je generująca. Mózg nie odróżniać impulsów bólowych transportowanych po tej samej drodze nerwowej, a pochodzących z różnych źródeł. Właśnie dlatego ból ten często może myli się z bólami korzeniowymi.

Inne istotne przyczyny bólu dolnego odcinka pleców to:

  • Choroba nowotworowa kręgosłupa i tkanek otaczających. (Przeczytaj również więcej o leczeniu bólu spowodowanego przerzutami do kości kręgosłupa)
  • Choroby reumatyczne
  • Metaboliczne choroby kości
  • Infekcje i zakażenia struktur okołokręgosłupowych
  • Naderwania i zerwania więzadeł
  • Zespoły bólowe o podłożu mięśniowym (np. zespół mięśnia gruszkowatego)
  • Uszkodzenia układu nerwowego
  • Ból rzutowany z narządów wewnętrznych
  • Zmiany posturalne (skoliozy, nierówność kończyn, nadmierna lordoza)
  • Zespoły mięśniowo-powięziowe

Z tego powodu diagnostyka bólu pleców powinna być szczegółowa i wielospecjalistyczna.

Bóle korzeniowe

Ból korzeniowy jest to ból neuropatyczny. Czyli związany z uszkodzeniem lub dysfunkcją w obrębie przewodnictwa w układzie nerwowym. (przeczytaj więcej o bólu neuropatycznym)

Powstaje w wyniku podrażnienia zakończeń nerwowych poprzez:

  • Ucisk na nerw przez:
    • krążek międzykręgowy. 95% przypadków dotyczy poziomu L4 lub L5. Zmiany obejmują więcej niż jeden poziom u 27% chorych.
    • zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa
    • Podrażnienie nerwu może prowokować reakcję zapalną, co prowadzi do wystąpienia dolegliwości bólowych.
  • Stan zapalny krążka międzykręgowego
  • Stan zapalny nerwu kulszowego
  • Niedokrwienie tych struktur

Zarówno termin rwa kulszowa jak i radikulopatia (uznawane za synonimy) odnoszą się do bólu o charakterze korzeniowym.

Jak objawia się ból korzeniowy

Ból występuje na ściśle określonej przestrzeni odpowiadającej unerwieniu przez dany nerw.

Jeśli chcesz dowiedzieć się jakie są objawy uszkodzenia/przepukliny jądra miażdżystego na poziomie: C5, C6, C7, C8, L4, L5, S1 oraz centralnego wypadnięcia dysku, zapoznaj się z wpisem leczenie bólu kręgosłupa.

Oprócz objawów bólowych mogą pojawić się:

  • zaburzenia czucia u 75%. Drętwienia, mrowienia, kłucia lub pieczenia, często pojawiają się także zaburzenia czucia dotyku i temperatury.
  • osłabienie siły mięśniowej, zaniki mięśniowe
  • osłabienie lub zniesienie odruchów
  • zmiany posturalne
  • odchylenia w zakresie ruchomości

Jak często występuje przepuklina krążka międzykręgowego?

Przepuklina krążka międzykręgowego stanowi źródło jedynie 2–5% dolegliwości bólowych kręgosłupa L-S.

Występowanie przepukliny w obrębie krążka nie jest jednoznaczne z pojawieniem się dolegliwości bólowych. Przepuklina występuje nawet u 20-36% bezobjawowych pacjentów.

Jak odróżnić ból korzeniowy od bólu rzekomokorzeniowego?

Zróżnicowanie bólu korzeniowego od rzekomokorzeniowego ma kluczowe znaczenie dla właściwego jego leczenia. Nastręcza ono jednak wielu trudności.

  • Jedyną różnicą dotyczącą bólu, jaką zauważa się między komponentem korzeniowym i rzekomokorzeniowym, jest różna lokalizacja bólu w obrębie kręgosłupa lędźwiowego.
  • W przypadku bólu wywodzącego się ze stawów krzyżowo -biodrowych dolegliwości bólowe występują poniżej poziomu L5 oraz promieniują bocznie.
  • Ból wynikający z rwy kulszowej jest charakterystyczny także dla wyższych obszarów kręgosłupa. Zawsze promieniuje w linii środkowej.

Bóle rzekomokorzeniowe:

W przypadku dysfunkcji stawu krzyżowo-biodrowego odpowiedzialnego za nawet 30 % dolegliwości bólowych dolnego odcinka pleców dolegliwości objawiają się:

  • Miejscowym bólem w obrębie stawu.
    • Bardzo charakterystycznymi miejscami lokalizacji dolegliwości są:
      • pośladek (94% przypadków)
      • dolny odcinek kręgosłupa lędźwiowego (72% przypadków).
  • U 50% chorych ból promieniuje do kończyny dolnej, w większości do kolana (28% przypadków). U 12% do stopy. Tymczasem, wraz z wiekiem dolegliwości ograniczają się coraz bardziej do samego stawu.
  • Jeśli ból lokalizuje się w tzw. obszarze Fortina (Fortin area). Czyli na powierzchni 3 cm × 10 cm poniżej kolca biodrowego tylnego górnego. Jest to bardzo charakterystyczne dla tego schorzenia. Występuje u 100% osób z dysfunkcją stawu krzyżowo-biodrowego oraz u pewnego odsetka pacjentów z bólami korzeniowymi.
  • Zmianami w postawie w celu odciążenia dysfunkcyjnego stawu:
    • przesunięcie środka ciężkości do przodu i w bok w kierunku strony zdrowej
    • kończyna dolna po stronie zdrowej jest przywiedziona i w rotacji wewnętrznej, a po stronie chorej – w rotacji zewnętrznej.
    • chorzy unikają pozycji rozciągających nerw. Mogą one nasilać dolegliwości bólowe. Dlatego przesuwają środek ciężkości do przodu, przy jednoczesnym zgięciu stawów kolanowych i biodrowych. Osłabienie prostownika grzbietu i wzrost napięcia w obrębie mięśni brzucha dodatkowo będą pogłębiały patologiczną pozycję

Ból korzeniowy

  • U chorych z nieprzerwaną ciągłością pierścienia ból ma charakter: tępy, rozlany. Narasta stopniowo i towarzyszy pacjentowi przez cały czas.
  • W przypadku rozerwania pierścienia włóknistego dolegliwości pojawiają się nagle. Natomiastból ma charakter ostry, przeszywający. Często promieniujący wzdłuż kończyny dolnej z towarzyszącym odruchowym skurczem mięśni unieruchamiającym tułów w pozycji przeciwbólowej.
  • U osób ze stanem zapalnym nerwu najbardziej intensywne dolegliwości zauważono w pobliżu guza kulszowego (tuber area).
  • Ból w obrębie kręgosłupa w 80% przypadków występuje w jego linii środkowej. Promieniuje zawsze zgodne jest z przebiegiem dermatomów charakterystycznym dla poszczególnych poziomów nerwów rdzeniowych, które uległy podrażnieniu.
  • Typowe jest to, że bóle w obrębie kończyn są bardziej intensywne od tych w obrębie kręgosłupa.
  • Dolegliwości bólowe nasila kaszel, kichanie, wysiłek fizyczny, skłon.
  • Chory ma trudności z utrzymaniem stałej pozycji i pozostawaniem przez dłuższy czas w bezruchu, ponieważ nasila to dolegliwości bólowe.
  • Ból nasila się podczas podnoszenia się z pozycji siedzącej.
  • W zespołach bólowych chory przybiera charakterystyczną postawę wynikającą z usztywniania odcinka lędźwiowego kręgosłupa. Dochodzi do przesunięcia środka ciężkości ku przodowi. Ponadto, dochodzi do utrwalenia patologicznego przodopochylenia tułowia i pogłębienia lordozy lędźwiowej. Jeśli dolegliwości są jednostronne zgina się także kolano i staw skokowy oraz pojawia się skolioza reflektoryczna.
  • Próba zginania powoduje intensywne dolegliwości bólowe.
  • Ból ogranicza również wyprost. Chory w trakcie jego wykonywania pomaga sobie rękami i opierając je na nogach przesuwa od kolana w górę.
  • Nie można wykonać pełnego skłonu w stronę drażnionego nerwu, ponieważ zmniejsza się przestrzeń w otworze międzykręgowym.

Diagnostyka bólu dolnego odcinka pleców.

Kwestionariusz Roland– Morris’a (RMDQ) jest stosowany do oceny stopnia niepełnosprawności z powodu bólu kręgosłupa. Wykonaj go, aby dowiedzieć się jaki poziom niepełnosprawności powodują u Ciebie bóle krzyża.

Czynniki ryzyka przewlekłego bólu w dole pleców

W krajach wysoko rozwiniętych bóle dolnego odcinka kręgosłupa dotykają 50-85% populacji. U ok. 25-60% chorych jest to ból przewlekły.

Dotychczas określono cztery grupy ryzyka przewlekłych bólów pleców:

  • Genetyczne
    • Kobiety dziedziczą bóle kręgosłupa w 52-68%.
    • Degeneracja krążka międzykręgowego w 50-79% przypadków zależy od defektów dziedziczonych genetycznie.
  • Osobnicze
    • Przebyte ciąże i porody.
    • Wysoki wskaźnik BMI.
  • Środowiskowe
    • Rodzaj obciążeń fizycznych w miejscu pracy.
    • Wymuszona pracą pozycja.
    • Sposób spędzania wolnego czasu.
  • Psychospołeczne
    • Stres związany z miejscem pracy i brak satysfakcji zawodowej.

Wykonywanie jakiej pracy sprzyja bólom pleców?

Czynnikiem ryzyka wystąpienia bólów L-S (lędźwiowo-krzyżowych) jest praca wymagająca:

  • podnoszenia z podłoża dużych ciężarów w pozycji skrętnej
  • gwałtownych ruchów zgięcia i skrętu
  • przebywania pod działaniem stałych drgań np. zawodowi kierowcy

Leczenie bólu pleców

leczenie bólu pleców

Fakty o leczeniu bólu w dole pleców

O tym, że bóle pleców są niewłaściwie zdiagnozowane i w konsekwencji źle leczone świadczą wyniki przeprowadzonych badań. Mówią one iż:

  1. Leczenie zachowawcze daje pozytywne efekty u ponad ¾ chorych. Osoby te mogą normalne funkcjonowanie w pracy i domu.
  2. 1-10% osób nie reaguje na leczenie zachowawcze (prowadzone 2-3 miesiące). Kwalifikują się oni do interwencji chirurgicznej.
  3. U 75% pacjentów z bólem przewlekłym pomimo leczenia brak jest całkowitej poprawy po upływie 1 roku.
  4. Po upływie 4 lat ok. 70% chorych wciąż zgłasza wielokrotne epizody bólowe.

Jak powinno wyglądać leczenie bólu pleców

Postępowanie w leczeniu bólu pleców musi być wielokierunkowe i wielospecjalistyczne. Łączy kinezyterapię, masaż, terapię manualną i zabiegi fizykalne.

Leczenie bólu pleców powinno opierać się o:

  • Rehabilitację pod okiem specjalisty. Opartą na kinezyterapię czy terapię manualną.
    • np. ćwiczenia mięśni grzbietu, ćwiczenia metodą McKenzie i ćwiczenia aerobowe o niskiej intensywności.
  • Fizykoterapię prowadzoną w warunkach domowych i ambulatoryjnych. Najczęściej stosowanymi zabiegami fizykalnymi są ultradźwięki, prądy TENS oraz prądy interferencyjne.
    • Przezskórna stymulacja nerwów TENS (czytaj więcej) powoduje hamowanie przekazywania informacji bólowej. Efekt przeciwbólowy pojawia się po 20-30 minutach stymulacji i utrzymuje się przez dłuższy czas po zakończeniu zabiegu. Wykazano, że w 30% przewlekłych zespołów bólowych TENS doprowadził do zmniejszenia lub całkowitego ustąpienia dolegliwości bólowych. Zwłaszcza, iż wcześniej bóle te nie odpowiadały na inne leczenie.
    • Ultradźwięki. Fala ta przenika w głąb tkanki na głębokość 4-6 cm. Przy bólach pleców zabieg wykonuje się przykręgosłupowo na odcinku od L5 do S1 oraz wokół kolców biodrowych tylnych górnych. Czas trwania zabiegu 5-15 min. Stosujemy 5-20 zabiegów w serii.
    • Prądy interferencyjne wg Nemecka. Efekt leczniczy przypisuje się zjawisku interferencji. W terapii zespołów bólowych dolnego odcinka kręgosłupa wykorzystujemy dwa obwody elektryczne. Elektrody umieszczamy tak, aby tworzyły kwadrat o boku 15-20 cm. Mocujemy je w okolicy lędźwiowo-krzyżowej.Tak aby bolesny poziom znalazł się w miejscu krzyżowania się prądów. W celu działania przeciwbólowego stosujemy prądy o częstotliwości 80-100 Hz przez 10-15 minut.
  • Wspomagającą farmakoterapię.

Prawdopodobnie zainteresują Cię również:

Podziel się z innymi
Follow Lek. Anna Kociszewska-Bald:

Lekarz specjalista Anestezjologii i Intensywnej Terapii

Lekarz specjalista Anestezjologii i Intensywnej Terapii. Specjalizuję się w leczeniu bólu w chorobach przewlekłych i onkologicznych.

Latest posts from

Leave a Reply

20 − 3 =